Gần đây, có Người Trái Đất tâm sự với Mật Mã là rất sợ mấy đề thi hỏi xoáy về nhan đề tác phẩm.
Điển hình như: Tại sao tác giả lại đặt tên nhan đề tác phẩm là “Sang thu” chứ không phải “Thu sang”?
Mấy câu hỏi này cũng dễ thôi, nếu cậu suy nghĩ một chút về mục đích của việc đặt tên.
Tại sao phải đặt tên cho tác phẩm? Tên gọi của một tác phẩm được ra đời như thế nào? Giả sử cậu viết một bài nào đó và cần đặt tên, thì tên gọi đó phải đảm bảo những yếu tố gì?
Nghĩ một hồi rồi cậu cũng sẽ phát hiện ra: Nhan đề nào cũng để nhấn mạnh Nội Dung Chính của tác phẩm.
Điều này có nghĩa là:
Nếu cậu ghi nhớ được Nội Dung Chính của tác phẩm, cậu sẽ luôn biết vì sao tác phẩm lại được đặt tên như vậy.
Hãy thử xem ví dụ minh hoạ sau về cách suy luận nhan đề tác phẩm “Sang thu” khi sử dụng Mật Phao.
Nội dung chính: Cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước khoảnh khắc giao mùa và những suy ngẫm về cuộc đời qua bức tranh thiên nhiên ấy.
2 từ khoá ở đây là: Tinh tế và Suy ngẫm.
Vậy câu hỏi cần bạn đặt ra là:
- Cách đặt tên “Sang thu” tinh tế hơn “Thu sang” ở đâu không?
- Đặt là “Sang thu” có thể hiện được sự suy ngẫm hơn “Thu sang” không?
Cậu sẽ dễ dàng nhận ra:
- Nếu đặt là “Thu sang” thì chỉ như một cách báo hiệu đã tới mùa thu. Nhưng đặt “Sang thu”, là nhấn mạnh vào chữ “sang”, thể hiện được cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước khoảnh khắc giao mùa.
- Đặt là “Thu sang” nghe không thấy sự chiêm nghiệm sâu xa gì lắm. Nhưng “Sang thu”, thì từ “thu” ở đây còn có thể hiểu theo nghĩa ẩn dụ. Nếu mùa xuân được ví như tuổi trẻ, thì mùa thu chính là độ tuổi khi con người bước sang tuổi xế chiều, có những chiêm nghiệm nhất định.
Nhớ được Nội Dung Chính là một mũi tên trúng 2 đích. Vừa dễ dàng trả lời câu hỏi trong phần Đọc Hiểu, vừa giúp định hướng phân tích tác phẩm.